سابقه و هدف: با توجه به گزارش هایی مبنی بر وجود سنگ های سیستم صفراوی در بیماران تالاسمی و شیوع این بیماری در مازندران و به منظور تعیین شیوع سنگ های صفراوی در  200نفر از مراجعین به مرکز تالاسمی ساری در سال 75 پژوهش حاضر انجام گرفت.مواد و روش ها: بررسی به روش توصیفی و سونوگرافی با دستگاه GE مدل RT-2800 به وسیله دو نفر متخصص رادیولوژی انجام گرفت. بیماران 14 ساعت ناشتا بودند.در سونوگرافی اندازه و اکوژنسیته کبد، اندازه و شکل جداره کیسه صفرا و مجاری صفراوی و طحال و سیستم پورت نیز مورد بررسی قرار گرفت و خصوصیات سنی و جنس بیماران ثبت گردید. بیمارانی که قبلا با تشخیص سنگ، کله سیستکتومی شده بودند به عنوان فرد مبتلا تلقی شدند.نتایج: شیوع کلی سنگ در این بیماران 14 درصد (در زنان 4/15 درصد و در مردان 11.9 درصد) بوده است و با افزایش سن، شیوع سنگ های سیستم صفراوی افزایش می یابد.استنتاج: با توجه به شیوع به نسبت بالای بیماران در این منطقه و به ویژه در سنین بالا، توصیه می گردد در برنامه درمانی آنها سونوگرافی نیز لحاظ و تحقیقات برای جلوگیری از این عارضه در مبتلایان به تالاسمی معمول گردد.

مقدمه. نقش عوامل موثر در بروز سنگ کیسه صفرا هنوز به درستی مشخص نشده اند. ارتباط جنس سنگ کیسه صفرا با مقدار کلسترول، تری گلیسرید، کلسیم و فسفر خون در این مطالعه بررسی شده است.روشها. یکصد بیمار مبتلا به سنگ کیسه صفرا (81 زن و 19 مرد) که به منظور انجام عمل کله سیستکتومی الکتیو بستری شده بودند از نظر مقدار کلسترول، تری گلیسرید، کلسیم و فسفر خون (قبل از عمل) و ترکیب سنگ (کلسترولی- پیگمانی) بررسی شدند.نتایج. متوسط سن مردان 51 و متوسط سن زنان 49 سال بود. 54 درصد سنگها از نوع کلسترولی و 46 درصد از نوع پیگمانی بود. 43 درصد کل جمعیت در گروه زنان و 11 درصد کل جمعیت در گروه مردان سنگ کلسترولی، 38 درصد کل جمعیت زنان و 8 درصد کل جمعیت مردان سنگ پیگمانی داشتند. میانگین کلسترول، تری گلیسرید، کلسیم و فسفر خون در بیماران اعم از مبتلایان به سنگ کلسترولی و یا پیگمانی طبیعی بود و ارتباط معنی داری بین عوامل فوق الذکر و نوع سنگ وجود نداشت (P>0.05). غلظت کلسترول خون با تری گلیسرید و غلظت کلسیم با فسفر خون و غلظت کلسترول خون با فسفر خون ارتباط داشت (P>0.05).بحث. هر چند بالا بودن مقدار چربی های خون ممکن است به عنوان عامل مساعد کننده در تولید سنگهای صفراوی موثر باشند اما ارتباط مستقیم بین نوع سنگ و غلظت چربی سرم غیر محتمل به نظر می رسد.

سابقه و هدف: سیروز از عوامل مستعد کننده تشکیل سنگهای صفراوی است اما مکانیسم آن ناشناخته مانده است. سنگ کیسه صفرا در 30% بیماران سیروتیک گزارش شده است اما این میزان در بیماران ایرانی مشخص نیست. با توجه به عوارض و خطرات زیاد سنگهای صفراوی به خصوص در بیماران سیروتیک که بخشی از آسیب پذیرترین بیماران را تشکیل می دهند، و به منظور تعیین شیوع این عارضه در بیماران سیروتیک، این مطالعه صورت گرفت.مواد و روشها: پژوهش حاضر به روش توصیفی بر روی 198 بیمار مبتلا به سیروز بستری شده در بیمارستان آیت اله طالقانی طی سالهای 1374 تا 1378 انجام گرفت.یافته ها: 23% بیماران زن و 77% مرد بودند. بیشتر بیماران در گروه سنی 50-40 سال قرار داشتند. هپاتیت B بیشترین علت سیروز در بین بیماران بود (50%). در بررسی بیماران مشاهده شده که 15 نفر دچار سنگ کیسه صفرا، 2 نفر دچار لجن صفراوی و سنگ کیسه صفرا به صورت توام و 7 نفر دچار لجن صفراوی به تنهایی بودند. در این مطالعه، ارتباط معنی داری بین علت سیروز و درجه dnild آنها با شیوع سنگهای صفراوی یافت نشد.نتیجه گیری و توصیه ها: شیوع سنگهای صفراوی در بیماران سیروتیک بررسی شده در مقایسه با آمارهای موجود کمتر است و بررسی های بیشتری لازم است تا بتواند نقش عوامل مداخله گر مهم مانند علت سیروز، طول عمر بیماران، رژیم غذایی و عوامل ناشناخته دیگر را در ایجاد سنگهای صفراوی در بیماران سیروتیک مشخص سازد.

مقدمه: اسلاژ صفراوی برای اولین بار با اولتراسونوگرافی در سال 1970 شرح داده شد. طبق تعریف اسلاژ صفراوی مخلوطی از مواد بخصوص و صفرا بوده که زمانی که مواد صفراوی در صفرا رسوب می کنند ایجاد می شوند. ترکیب آن متنوع بوده ولی کریستال های منوهیدرات کلسترولی، بیلروبینات کلسیم و دیگر املاح کلسیم شایع ترین اجزا آن هستند. تابلوی کلینیکی اسلاژ صفراوی نماهای بالینی متفاوتی دارد، گاهی به طور کامل برطرف می شود و گاه بعد از دوره های تولید و تحلیل به طرف سنگ کیسه صفرا سیر می کند. اسلاژ صفراوی ممکن است سبب عوارضی مثل کولیک صفراوی، پانکراتیت حاد و کوله سیستیت حاد شود. شرایط کلینیکی و عوامل منجر به تشکیل اسلاژ صفراوی شامل کاهش سریع وزن، حاملگی، درمان با سفتریاکسون و اکترتاید و پیوند ارگان های Solid (توپر) یا مغز استخوان می باشند.

زمینه و هدف: صفرا در افراد سالم استریل و فاقد هر گونه باکتری می باشد و وجود میکرو ارگانیسم ها در صفرای انسان می تواند نشانه ای از وجود یک مشکل بالینی باشد که در اغلب موارد با بیماری کوله لیتیازیس  (cholelithiasis)مرتبط است. هدف از مطالعه حاضر بررسی توزیع فراوانی باکتری های موجود در نمونه مجاری صفراوی بیماران مبتلا به سنگ های دستگاه صفراوی و بیماری های بدخیم دستگاه پانکراسی- صفراوی می باشد.روش بررسی: طی 6 ماهه دوم سال 1390، 102 نمونه مایع صفراوی به روش اندوسکوپیک کولانژیوپانکراتوگرافی معکوس(ERCP)  از بیماران مراجعه کننده به بیمارستان طالقانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی جمع آوری گردید. ابتدا اطلاعات بالینی بیماران، نوع سنگ و بیماری های زمینه ای مورد بررسی قرار گرفت، در ادامه بررسی های میکروب شناسی مانند کشت، شمارش تعداد و تعیین هویت باکتری ها، تست های حساسیت دارویی و تست های مولکولی تاییدی (16S rDNA PCR) بر روی تمامی نمونه ها انجام گردید و ارتباط های آماری با استفاده از نرم افزار SPSS version 13 در پایان مورد ارزیابی قرار داده شد. وجود شمارش بیش از هزار باکتری در هر نمونه بعنوان شاهدی بر کلنیزاسیون پایدار در نظر گرفته شد.یافته ها: از میان (41.1%) 42 نمونه کشت مثبت، 59 جدایه باکتریایی با استفاده از روش کشت جداسازی گردید، به علاوه در 7 نمونه از میان نمونه های کشت منفی نیز حضور DNAباکتریایی توسط روش مولکولی نشان داده شد. بیشترین نوع سنگ ها به ترتیب مربوط به سنگ کلسترولی، پیگمانته سیاه و پیگمانته قهوه ای و بیشترین ایزوله های جداسازی شده در این بیماران باکتری های اشرشیا کلی (34.4%)، انتروکوکوس (19.7%)، کلبسیلا پنومونیه (18%) و سودوموناس ائروژینوزا (18%) بودند. بین نوع سنگ، نوع باکتری کشت شده و بیماری های تحت بررسی در این بیماران ارتباط معناداری دیده نشد. داشتن سابقه مصرف آنتی بیوتیک در این بیماران مبتلا یه سنگ صفراوی (44.6%) بطور معنادار بیش از سایر مشکلات صفراوی بود (P=0.01).نتیجه گیری: وجود باکتری در 41.1% نمونه های صفراوی می تواند دلیلی بر نقش آنها در پاتوژنز بیماریهای صفراوی باشد. اشرشیا کلی و انترو کوکها از شایعترین این عوامل می باشند. مطالعه بیشتر بر روی توان بیماریزایی و اثرات پاتوفیزیولوژیک این باکتری ها خواهد توانست به روشن تر شدن نقش باکتری ها در ایجاد سنگهای صفراوی کمک نماید.

صفرا بوسیله کبد ساخته و در کیسه صفرا ذخیره می شود. نقش آن جذب چربی و ویتامینهای محلول در چربی و ترشح فلزات سنگین مخصوصا مس از بدن است. صفرا محلول آبکی است و از املاح صفراوی، کلسترول، فسفولیپید، آب، الکترولیتها و فلزات سنگین تشکیل شده و دارای پروتیین، IgA، ویتامینها و توکسین نیز هست. اعمال صفرا متعدد است و به فونکسیون هر یک از اجزا  آن بستگی دارد و شامل جذب چربی غذا، دفع کلسترول، بیلیروبین کنژوگه، داروها و فلزات سنگین و پیشگیری از عفونتهاست. برای اینکه سنگ صفرا تشکیل شود مراحل زیر باید انجام گیرد: تغییر درنسبت اجزاء Nucleation، تغییرات موتیلیتی کیسه صفرا یا عفونـت. عفونت فقط در تشکیل سنگ صفرای پیگمانی دخالت دارد. محل سنگ صفرا با نوع آن بستگی دارد. سنگهای کلسترولی و پیگمانی سیاه تقریبا همیشه در کیسه صفرا وجود دارد ولی سنگ پیگمانی قهوه ای بیشتر در مجاری خارج کبدی و حتی در مجاری داخل کبدی دیده میشود. پیدایش سنگ کلسترولی مستلزم افزایش ترشح کلسترول در صفراست. سنگ پیگمانی سیاه با تعداد زیادی از بیماریها همراهست. همه این بیماریها با افزایش مقدار بیلیروبین صفرا همراه هستند. سنگ پیگمانی قهوه ای در بچه ها نادر است و در موارد انسداد مجاری صفراوی و عفونت آنها ایجاد میشود.تظاهرات بالینی سنگ صفراوی: تظاهرات سنگ صفراوی با بیماری اصلی ارتباط دارد. اکثر مبتلایان به سنگ صفرا مدتهای مدید بدون علامت هستند در صورتی که سایرین حملات مکرر کولیک صفراوی نشان می دهند. گاهی علایم خارج کیسه صفرا مثل پانکراتیت یا کلانژیت تظاهرات بیماری را تشکیل می دهد. کولیک صفراوی بصورت درد شدید و مداوم در RUQ یا اپیگاسترظاهر میشود و گاهی به شانه منتشر میشود. بیماران غالبا استفراغ میکنند و بیقرار هستند زیرا سعی میکنند پوزیشن راحتی بخود بگیرند. اکثر بیماران، حملات کولیک صفراوی را که ساعتها ادامه دارد و عود میکند تجربه میکنند.تشخیص سنگ صفراوی: سنگهای حاجب به اشعه که 10-15% همه سنگها را تشکیل می دهد در رادیوگرافی ساده شکم مشخص میشود و ممکنست وقتی مورد توجه قرار گیرد که به دلیل دیگری رادیوگرافی انجام شده باشد. اولتراسونوگرافی روش انتخابی برای تشخیص سنگ صفراوی است و بهتر است بعد از چهار ساعت گرسنگی انجام شود. اندازه کیسه صفرای طبیعی با گرسنگی و سن بیمار تغییر می کند. در شیرخواران زیر یکسال طول کیسه صفرا بین 5/1 و 3 سانتی مترو در بچه های بزرگتر 3-7 سانتی متر است. سنگهای صفرا معمولا در داخل لومن کیسه صفرا حرکت می کنند مگر اینکه در مجرای سیستیک یا CBD گیر کند، اکوژنیک است و سایه خلفی آن آکوستیک است. سنگهای کوچک یک میلی متری را میتوان تشخیص داد. حساسیت و و یژگی اولتراسونوگرافی در تشخیص سنگ صفراوی بالای 95% است. درمان سنگ صفراوی: درمان جراحی، دربچه هایی که نیاز به کولسیستکتومی دارند لاپاراسکوپی کولسیستکتمومی عمل انتخابی است. دراین روش مدت بستری شدن کوتاهتر است و احتیاج به داروهای ضد درد کمتر از روش کولسیستکتومی باز است. آسیب مجاری صفراوی بعد از عمل لاپاراسکپیک کولسیستکتومی 3-4 بار شایعتر از عمل کولسیستکتومی باز است. نکته مهم برای پیشگیری از بروز این عارضه دقت زیاد برای یافتن مجاری سیستیک و شریان سیستیک است.درمان طبی: پیدایش لاپاراسکپیک کولسیستکتومی درمان طبی کیسه صفرا را حذف کرده است. بعلاوه چون درمان طبی فقط سنگ کلسترولی را هدف قرار میدهد بچه ها معمولا داوطلبین مناسبی نیستند. درمان غیر جراحی شامل تجویز املاح صفراوی یا سنگ شکنی است. ارسوداکسی کولیک اسید و کنوداکسی کولیک اسید دو ملح صفراوی است که بکار می رود هردوی این املاح، ترشح کلسترول را بداخل صفرا کاهش میدهند بطوری که صفرا از کلسترول تخلیه می شود کنوداکسی کولیک اسید با دوز درمانی در 50% بیماران سبب اسهال می شود و فقط در 14% بالغین که مدت 2 سال درمان شدند سنگ صفرا حل شد. درمان با ارسوداکسی کولیک اسید با اسهال کمتری همراه است و بهتر سنگ را حل می کند (تا 2 سال 40%) ولی امروزه برای اینکار ندرتا تجویز می شود. لیتوتریپسی همراه با اسیدهای صفراوی برای شکستن سنگ بکار می رود. با این روش در 91% بیماران سنگهای مجزا و متعدد آب می شود ولی کیسه صفرا باقی می ماند و سنگ مجددا تشکیل می شود.

سرطان معده یک سرطان نسبتا شایع بوده و ممکن است به ارگان های مختلف از جمله کبد و مجاری صفراوی دست اندازی نماید.بیمار خانم 60 ساله ای است که به دنبال دل دردهای شدید، زردی و افزایش آنزیم های کبدی و مشاهده ضایعه در محل دو شاخه شدن مجرای مشترک کبدی در MRCP برای وی تشخیص سرطان اولیه مجاری صفراوی داده شده بود.بیمار جهت استنت گذاری معرفی شد. به دلیل تشدید دل درد برای بیمار آندوسکوپی فوقانی انجام شد و ضایعه تومورال منتشر از ناحیه تنه تا پیلور معده دیده شد. در گزارش پاتولوژی نمونه های به دست آمده از ضایعه، سرطان مهاجم معده از نوع نگین انگشتری تشخیص داده شد که به مجاری صفراوی دست اندازی کرده بود.